Dnia 9 grudnia 2010 roku, dwanaście osób ze szkolnego programu „Archimedes” z chemii wraz z panią Mileną Gryglas uczestniczyło w zajęciach na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej. Nasza grupa składała się z uczniów klasy II D i II A. Po niedługiej - jak na Warszawę w godzinach porannych podróży - dotarliśmy pod gmach główny uczelni. Pierwszym punktem naszego pobytu było poznanie historii politechniki, która - jak się okazało - jest długa i barwna, o czym mogliśmy się przekonać, zwiedzając muzeum uczelni. Najważniejszym jednak celem były ćwiczenia laboratoryjne na Wydziale Chemii. Zostaliśmy podzieleni na dwie sześcioosobowe grupy. Każda uczestniczyła w innych zajęciach. Były to:

- niklowanie metali,

- selektywność katalizatorów.

Uczniowie z klasy II D byli w grupie, która poznawała selektywność katalizatorów. W Zakładzie Chemii organicznej przywitał nas dr inż. Piotr Winiarek. Zaprowadził nas na teren laboratorium. Ku naszej radości poczęstowano nas herbatą i przepysznymi pączkami. Po krótkim wprowadzeniu do tematu, omówieniu, czym są kataliza, katalizator i czym jest selektywność katalizatorów, pan doktor przedstawił, co dokładnie będziemy robić. Mieliśmy udowodnić doświadczalnie, że ten sam substrat, w tych samych warunkach (temperatury, ciśnienia itp.), ale przy użyciu różnych katalizatorów - da różne produkty.

Następnie przeszliśmy do właściwego laboratorium, gdzie czekały na nas przygotowane cztery układy przepływowe z czterema różnymi katalizatorami: kwarc, miedź osadzona na krzemionce, tlenek glinu oraz nikiel osadzony na tlenku magnezu. Mówiąc prościej - układ przepływowy to była szklana rurka, gdzie od góry wlewało się substrat, który przechodził przez złoże katalizatora, a z dołu otrzymywano produkt. Złoże katalizatora podgrzane było do temperatury 450ºC. (!)

Jak wyglądała nasza praca? Do reakcji użyliśmy alkoholu izopropylowego, który wprowadzaliśmy do układu przez pompę infuzyjną. Na początku należało ją wyskalować tak, aby otrzymać przepływ 10g/h. Następnie, zapoczątkowaliśmy reakcję, która trwała 20 minut. Przez pierwsze 10 minut otrzymany produkt zlewaliśmy do tzw. kolby 'brudnej' (proces ten miał na celu oczyszczenie układu przepływowego). Przez następne 10 minut przeprowadzaliśmy reakcję właściwą. W tym celu podstawiliśmy kolbę „czystą”, aby otrzymany produkt przekazać do analizy. Analizę w chromatografie gazowym wykonaliśmy sami, pod okiem pana doktora. Pokazała ona, jakie substancje wchodzą w skład produktu i ile ich jest. Było to fascynujące zajęcie, ponieważ dowiedzieliśmy się, że chromatograf do dokładnej analizy potrzebuje 0,5-milionowej części mililitra. Podczas oczekiwania na wyniki analizy, zostaliśmy oprowadzeni po Wydziale, dowiedzieliśmy się bardzo ciekawych rzeczy na temat chemii, otrzymywaniu rożnego rodzaju związków..

Grupa uczniów z klasy IIa uczestniczyła w zajęciach dotyczących procesów elektrolitycznych na przykładzie niklowania metali. Początkowo dr inż. Jan Sentek, z którym odbywały się zajęcia przybliżył nam istotę i przebieg tych procesów w czysto teoretycznej formie. Wszyscy z uwagą i zainteresowaniem słuchali ciekawego wykładu. Następnie przyszedł czas na herbatę. W luźnej atmosferze omówiliśmy wspólnie, jak będzie wyglądała praca podczas praktycznej części zajęć. Na początku należało odpowiednio przygotować miedzianą blaszkę, która zostanie poddana niklowaniu poprzez m.in. odtłuszczenie jej w acetonie w puszce ultradźwiękowej oraz polerowanie w roztworach kwasów. Odpowiednio przygotowaną blaszkę poddaliśmy elektrolizie w kąpieli Watta, podczas której obserwowaliśmy zmiany natężenia i napięcia prądu. Po osuszeniu gotowej blaszki, pokrytej warstwą niklu mogliśmy podziwiać efekty naszej pracy. Uczestniczenie w takich zajęciach jest niezwykle ciekawe, ponieważ pozwala zobaczyć, jak w praktyce wyglądają procesy, o których uczymy się na lekcjach chemii jedynie w teorii.

Po wszystkim udaliśmy się na baardzo dobry obiad w restauracji Sphinx.

Naszym zdaniem wyjazd na zajęcia był bardzo ciekawy i poszerzył naszą wiedzę na temat technologii procesów chemicznych. Mimo że zagadnienia poruszane na wykładzie i ćwiczeniach były bardzo skomplikowane, wszystko było dla nas zrozumiałe. Uważamy również, że jak najwięcej osób powinno korzystać z tego typu wyjazdów, ponieważ jest to przyjemny sposób na zdobywanie i poszerzanie naszej wiedzy.

Maciej Kucharczyk IId

Małgorzata Jabłońska IIa

Emil Adamczuk IIa

powrót

CMS Toruń